OPA Astrology Store LogoHer Astrologun Bilmesi Gereken 12 Mantık Hatası

Posted in Turkish

Mantık astrolojinin neresinde? Her yerinde!

Translated from the original article published in the September Equinox 2017 edition of the Career Astrologer magazine

https://www.opaastrology.org/opasept2017.pdf

“Bir şeye kanmanın iki farklı şekli vardır: biri, doğru olmayan bir şeye inanmak, diğeri ise doğru olan bir şeyi reddetmek.” ~ (Kierkegaard 1847) Birçok astroloğa göre astroloji karşıtı düşüncelerle uğraşmak yorucu ve hatta kazanılması zor bir mücadeledir. Belki de ailenizden her şeyi bildiğini sanan birileri sizinle alay etmiş ve bu duruma çok içerlemiş bile olabilirsiniz. Sakın vaz geçmeyin! Astrolojiyi ne kadar çok ortamda tartışırsanız, bu konuda o kadar beceri kazanırsınız. Yaptığınız işi derinlemesine ele aldığınızda, daha iyi bir astrolog olursunuz üstelik. Hepimiz birer astroloji elçisiyiz; yaptığımız işin ardındaki mantığı daha çok insanın anlamasını sağlayamadığımız takdirde imajımızı düzeltemeyiz. Burada mesele bir tartışmanın kazanan tarafı olmak veya insanları ikna etmeye çalışmak ya da astrolojinin bir bilim olarak görülmesini sağlamak değil. Bu bir eğitim meselesi ve gereken yegâne şey de eleştirileri mantıklı adımlarla ele alıp rasyonel bir noktaya taşımak: bunun için de astroloji karşıtlarının konu üzerinde çalışma yapana ve kanıtlara dayalı bir savunma yapabilecekleri hale gelebilene kadar astrolojiyi eleştirmeyi bırakmaları gerekiyor. Tartışmalar muhtemelen “yıldızlar” ile ilgili popüler mitler üzerine çıkacaktır. Bu noktada, astroloji tanımınızı çok iyi yapmalısınız. Karşınızdaki şüpheciler yalnızca hislerine göre hareket ediyor olabilirler, bu durumda bu onların kişisel inançlarından başka bir şey değildir, dolayısıyla bu kişilerle aynı fikirde olmayı reddedebilirsiniz. Ancak karşınızdaki kişi astrolojinin bilimsel ve mantıksal olmadığı iddiasında bulunuyorsa bırakın bu tezini savunsun. Bu durumda bu tür kişilerin savunmalarında birçok safsata ve mantık hatası olduğunu göreceksiniz. Oysa bir bilim adamı aksi ispatlanana dek her konuya şüphe ile yaklaşır.

İşte astroloji karşıtlarının ileri sürdüğü iddialar arasında öne çıkan on iki tanesi:

1) ORTAK TUTUMA BAŞVURMA SAFSATASI (argumentum ad populum):

Bu, birçok kişinin doğruluğuna inandığı bir fikrin veya önermenin doğru kabul edilmesi anlamına gelir. “Astroloji doğru olmalı. Baksanıza dünya üzerindeki birçok dergide astroloji köşesine yer veriliyor” yaklaşımı bu tür bir yaklaşımdır. Fakat aynı şekilde “Astroloji doğru bir şey değil, çünkü bilimin bu konuda bir görüş birliği yok” yaklaşımı da söz konusu olabilir. Birçok bilim adamının astrolojiye ilgisi ve bu konuda derin bir fikri yoktur. Bu şuna benzer: Birçok insan aynı yere iki kez yıldırım düşmeyeceğine inanır. Oysa bu inanış gerçeklere dayanmaz, zira New York’taki Empire State binasına yılda yaklaşık 20 kez yıldırım düşmektedir.

2) GELENEKSEL OLANIN DOĞRU OLDUĞU SAFSATASI (argumentum ad antiquitam):

Bu yaklaşıma göre uzun süredir etrafta dolanan bir fikir zamana karşı olan sınavını geçmiş olduğu için doğru olmalıdır. “Astroloji dört bin yıldan uzun bir tarihi olduğu için geçerli olmalı” tarzında bir yaklaşım buna örnektir. Ancak benzer şekilde çok tanrıcılık, yaratılışçılık ve hatta dünyanın düz olduğu iddiasının da uzun bir tarihi geçmişi vardır.

3) YENİLİKLERE BAŞVURMA SAFSATASI (argumentum ad novitatem):

Bu yaklaşıma göre yeni ve modern olan bir fikir aynı zamanda doğru ve geçerlidir. Bu, Geleneklere Başvurma yaklaşımının tam tersidir. “İnsanlar astroloji gibi ilkel bir inanışa nasıl halen bağlı kalabiliyor?” Kadim bilgiler ancak yüzyıllar sonra yeniden keşfedilene dek ortadan kaybolur. Örneğin, Antikythera Düzeneği bundan iki bin yıl önce eski Yunan’da kullanılan analog bir bilgisayardır. Yapılan son araştırmalara göre, bundan 3700 yıl önce Babilliler bugün kullanılandan daha ince bir hesap yapılmasını sağlayan, elle yapılan bir trigonometri hesaplama yöntemi kullanmışlardır(Mansfield 2017). Astrolojinin deneysel temellerinin aynı dönemde ve aynı bölgede atıldığını da hatırlatalım. (Currey 2017).

4) BİR BİLEN SAFSATASI (argumentum ad verecundiam):

Bu yaklaşım bir iddianın desteklenmesi için sözde saygın ve yetkin bir kaynağın görüşüne başvurur. “Profesör Cox ve deGrasse Tyson astrolojinin saçma olduğunu ileri sürdüklerinden astrolojinin doğruluğu söz konusu olamaz.” Bu popüler bilim temsilcileri konu astrolojiye geldiğinde pek de bir şey bilmezler. Maalesef medya astronomlarla astrologları birbirine karıştırarak yanlış bir algıya daha neden olur. Bu mantık hatası iki şekilde karşımıza çıkabilir: “Tarih boyunca Ptolemy, Biruni, Kopernik, Dee, Cardamo, Galileo, Kepler, Napier, Goethe, Ramanujan, Jung gibi âlimler ile Chaucer, Shakespeare ve Rowling gibi büyük yazarlar astroloji ile ilgilenmiştir.” Bu ifade astrolojinin ciddiye alınması gerektiğini anlatırken doğruluk payı olduğu anlamına gelmez. Hatta sonraki keşifler bu görüşlerin geçerliliğini ortadan kaldırmış dahi olabilir.

5) BİLİNMEYENE BAŞVURMA (argumentum ad ignorantiam)

– kanıt eksikliğinin bir iddiayı doğru veya yanlış yapmak için yeterli olduğunu varsaymaktadır. “Plüton’un Dünya üzerindeki yaşamı etkilediğine dair bir kanıt olmadığına göre böyle bir etkinin olmasının imkânı yoktur.” Veyahut da tam aksine “Kanıt bulunmaması kanıt olmadığı anlamına gelmez” önermesi yalnızca desteksiz bir iddianın aksini iddia ederken geçerlidir. Her iki açıklama da astroloji hakkında bir iddianın temelini oluşturamaz. Astroloji lehinde veya aleyhinde ispat zorunluluğu her zaman iddia sahibine aittir. Rasyonel bir tartışmada her iddianın deneysel kanıtlarla ispatlanabilmesi gerekir, aksi takdirde bu tür bir iddia bir inanç olmakta öteye gidemez.

6) DÜŞÜNME TEMBELLİĞİ

– tartışmacının konuyla ilgili herhangi bir şey öğrenme gibi bir arzu olmadığı halde bir fikri olması durumudur. “Astroloji saçmalıktır!” veya “Astroloji Galileo’dan son uzay aracına kadar süregelen dört yüzyıllık bilgiyi hiçe saymaktadır.” veya “Astroloji saçmalıktan başka bir şey değil çünkü gezegenler farklı zamanlarda farklı yerlerde bulunuyor.” (O’Briain 2011)

7) İDDİA EDEREK KANITLAMAYA ÇALIŞMAK

– iddia edilen konuyu destekleyen hiçbir kanıt olmaması durumunda başvurulan bir yöntemdir. “Astroloji bilim kanunlarını çiğniyor!” Hangi kanunlar? “Astroloji üzerine yapılan testler astrolojinin geçersizliğini göstermiştir!” Bunun için sınırsız sayıda test yapılması gerekir. Ancak bu iddiayı destekleyen tek bir teste dahi rastlamadım şimdiye kadar. Bu tür bir iddiada bulunan kişiye “bunu ya ispatla ya da sus” dediğinizde bu testlerin ya tek bir astrolog tarafından yapıldığını ya da yalnızca Güneş Burçlarını baz aldığını görürsünüz. Hatta kısa bir araştırma sonrasında yapılan testlerin astrolojiyi desteklediğini bile bulabilirsiniz. O zaman biz de “Astroloji çalışıyor!” iddiasında bulunabiliriz. Bu yaklaşım astrolog ve danışan arasındaki nesnel ilişkiyi anlatan bir ifade olabilir ancak öznel olarak iddiamızı geçerli kılmaya yetmez. Plasebo da çalışan ve tıpta kabul gören bir araçtır. Fakat astrolojinin çalıştığını öznel seviyede gösterebilmek için sadece iddiada bulunmak yeterli değildir, astrolog ve danışan arasındaki görüşmelerin dışında istatistiksel kanıtlara gereksinimiz vardır.

8) YANLIŞ EŞDEĞERLİK

– iki farklı durum veya görüşü sanki aynı şeymiş gibi birbiri ile karşılaştırmaktır. “Astroloji ırkçılık gibidir” (Radford 2011). Bazıları insanları Güneş burçlarına göre etiketlemekte kullanır, buna göre her bir burç bir arketipe işaret eder fakat çok az kişi belli bir tipe tam uyar. Bu hatalı varsayım hiç istenmeyen ufak yanlış anlaşılmalara neden olurken esasen konu ırkçı bir önyargı ve bunun sonucunda ortaya çıkan ayrımcılıkla eşdeğer değildir. Kimse burcuna göre birilerini katletmedi veya esir etmedi mesela. Bu tarz bir karşılaştırma yapmak nahoş ve kaba olmanın ötesinde tamamen uygunsuzdur. Ayrıca bu tarz bir yaklaşım işin içine duyguların girmesine neden olur ki bu da iddianın mantık yerine duygularla manipüle edilmesine neden olur. Astrolojinin kan grubu türleri ile ilgili çalışmalarla karşılaştırılması ise daha adil bir karşılaştırma olabilir.

9) YANILTMACA SAFSATASI

rakibin durumunu saptırır. Bu, karşıt iddianın saptırılmış bir versiyonu ile ele alınması yoluyla yapılır. Dolayısıyla ortaya alay edilebilecek türden zayıf bir iddia atılmış olur ve bu da bir yanılsamaya neden olur. “Zodyaktaki takımyıldızlar önceki yerlerinde değiller dolayısıyla astrologlar yanılgı içindeler.” Bu eski aldatmaca her şeyi bildiğini sananlar tarafından ortaya atılmaktadır. Yıllardır astrolojiyi eleştiren Richard Dawkins İngiltere’de Channel 4’te konuşma fırsatı bulduğunda bu konuda yalnızca Güneş burçları üzerinden saldırıya geçebilmiştir.

10) PSİKOJENİK YANILTMACA

– iddianın kendisine değinmek yerine bu iddiayı savunan kişinin menşeine ve güdülerine saldırma yoluyla yapılır. İddiasını çürütebilmek için rakibinin otoritesine, karakterine veya diğer kişilik özelliklerine saldırma yöntemi olan Adam Karalama Safsatası (Argumentum ad hominem) da buna dâhildir. “Bu kişi hayatını astrolojiden kazandığı için ileri sürdüğü kanıtları göz ardı edebiliriz, zira görüşleri yanlı olabilir.” Ancak şu da bir gerçek ki herhangi bir konuda en iyi kanıtları ancak o konunun uzmanlarından öğrenebiliriz. Herhangi bir iddia veya kanıt, bu iddiayı öne sürenlerin konuya yakınlığı veya kazanılmış haklarına göre değil davanın esasına ve destekleyici kanıtlara göre değerlendirilmelidir. Ancak sizi önyargılı olarak niteleyen bir eleştirmenle karşılaşacak olursanız bu kişinin septik bir grubun üyesi olduğunu ifade etmekte bir zarar yoktur. Ama bu yine de bir iddia sayılmaz.

11) KAYGAN ZEMİN

– nispeten küçük bir tavizin aşırı ve kabul edilemez gelişmelere yol açabileceği bir durumdur. “Gauquelin’in etki tanımını iptal etmezsek sınırı nereye çizeriz? Periler? Tek boynuzlu atlar?” (Bu da bir Yanlış Eşdeğerlilik örneği) Bir konuda yanıldığınızı bildiğinizde bunu açıklıkla ve nezaketle kabullenmeye daima hazır olun. Örneğin, tüm astrolojik teknikleri veya tüm astrologları savunmaya kalkmayın. Hiçbir doktor tüm doktorları savunmaz. Çetin ceviz eleştirmenler hatalı olduklarını kabullenme konusunda kavramsal bir ahenksizlik sergilerler ve kendilerini savunulması güç bir durumu savunma çukuruna sokarlar.

12) ÇIKMAZ DURUM

– hatalı bir iddiayı ele alıp bunu savunmaya kalkmaktır. “Astroloji bilimsel yayınlarda yer almadığı için bir sözde bilimdir. Astroloji bir sözde bilim olduğundan astroloji makaleleri Bilimsel Yayınlarda yer almamalıdır.” Pratikte, bilimsel dergiler astrolojiyle ilgili makaleleri astrolojiyle ilgili hem olumlu hem de olumsuz makaleler yayınlayan astrolojik dergilerden yararlanmaktadır. ” Astroloji bu etkinin açıklaması olamaz zira astroloji çok mantıksızdır.”

Bunların ardından, ele alınması gereken iki konu daha var:

1) Astroloji fiziksel anlamda nasıl çalışır? Tüm kanıtlama bir açıklama getirmek gerçekten de bilimin işidir. Böylesi bir keşif bilime ve özellikle de insan yaşamı ile pek alakalı olmadığı için eleştiri alan astronomiye büyük bir katkı olacaktır. Fizik veya diğer çeşitli mekanizmalar hakkında bilgi sahibi değilseniz, bu mekanizmaları bilmediğinizi kabullenmek en doğrusudur. Sonrasında ya Percy Seymour’un Astrolojinin Bilimsel Kanıtı (1997) adlı kitabının izinden gider ya da Jung ekolünü takip ederek eşzamanlılığa olan inancınızı açıklarsınız.

2) Eğer varsa, deneysel kanıtlar astrolojiyi ne kadar kanıtlar? Bugünlerde bu konuda çok sayıda ilginç deney yapılıyor ancak bu yazımda bu konudan söz etmeyeceğim. Astrolojiyi eleştiren bazı kişiler bilimselliği – yalnızca bilimin gerçekleri açıklayabileceği inancını – savunmaktadır. Bir konunun mekanizmasına dair kanıtları bulmak gerçekten de bilimin işidir. Bu tarz bir buluş bilim, astronomi ve hakikatin keşfi adına büyük bir adım olacaktır. Bu kişiler bilmi ve mantığı savunduklarına inanırlar. Aslında, tamamen önyargılarına ve duygularına dayalı kişisel inançlarını savunmaktadırlar. Çoğu bilimin özünde yatan açık inceleme ruhuna saygısı yoktur, hatta bazıları zorda kaldıklarında hayli tacizci ve alaycı tavırlar sergileyebilir. Çoğu bilim adamı değildir bile. Hatta kelimenin tam anlamıyla birer şüpheci değildir. Geleneksel bilgileri sorgulayarak astroloji dünyasındaki yerinizi aldığınızdan asıl sizler, siz astrologlar, birer eleştirel düşünür olarak mantığı savunan birer şüphecisiniz.

 

Robert Currey, astroloji yazılımı yapan ilk astrologlardan biridir. Kendi kurduğu şirket olan Equinox’un İngiltere, Amerika ve Avustralya’da ofisi vardır. Faculty of Astrological Studies (FAS) Diploması olan Currey 2017 yılında Astrolojiye Olağanüstü Hizmetinden dolayı Charles Harvey Ödülü’ne layık görülmüştür. Currey 1989’da Londra’da Astrology Shop’ı hizmete açmış, Astro*Carto*Graphy yorumcusu ünvanını almış (San Francisco 1995) ve 2016’da Kalkota’da Yaşam Boyu Hizmet ödülüne layık görülmüştür. Danışman, eğitmen, yazar ve araştırmacı olarak astrolojiye hizmet etmektedir.

www.equinoxastrology.com

Translation by Oner Doser

https://www.onerdoser.com/en

$